طرح ملی «بررسی علل افزایش قبولی دختران در كنكور سراسری با تاكید بر پیامدهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن و ارائه راهكارهای عملی» توسط جهاد دانشگاهی علوم پزشكی شهید بهشتی انجام شد.

علی اصغر هدایتی، رییس جهاد دانشگاهی علوم پزشكی شهید بهشتی در این باره گفت: امروزه جوانب مختلف توسعه و توسعه یافتگی از مهمترین مسائل روز نظام‌های سیاسی است كه محور اصلی آن در انسان، به عنوان سرمایه اجتماعی خلاصه می‌شود. حركت‌های توسعه‌ای در راستای توانمندسازی انسانها به صورت برابر و یكسان، در همه عرصه‌ها و فارغ از تفاوت‌های جنسیتی همراه است و زنان نیز به عنوان یكی از مهمترین و موثرترین نیروها و سرمایه‌های اجتماعی همواره محور توجه در این امر بوده‌اند و یكی از مناسب ترین مسیرهای توانمندسازی زنان، حضور در عرصه آموزش عالی است.وی تصریح كرد: خیزش عظیم بانوان در عرصه آموزش عالی كشور، نشان از تحرك گسترده‌ایست كه حاكی از وضعیت نوین اجتماعی است. این وضعیت جدید ایجاب می‌كند تا این پدیده نوظهور با رویكردهای مختلف، در حوزه‌های گوناگون مورد كنكاش و كالبد شكافی قرار گیرد و با شناسایی آثار و پیامدهای آن با نگاه منطقی و با روش كاملا علمی، بسترهای لازم و متناسب با این خواست اجتماعی كه مورد غفلت تاریخی نیز واقع شده است در نظر گرفته شود.

مجری این طرح ملی افزود: روند رو به رشد تصاحب كرسی‌های آموزش عالی در سالهای اخیر توسط زنان، ما را بر آن داشت تا با پیمایشی جامع، ملی و كلان نگر، این پدیده را در سطح ملی مورد مطالعه قرار دهیم كه پروپوزال آن در اواخر سال ۸۲ تایید و بخش نظری طرح نیز در خرداد ماه ۱۳۸۳ پس از برگزاری جلسه توجیهی با اساتید طرح، دكتر خدیجه سفیری (حوزه اجتماعی) دكتر علیرضا محسنی تبریزی و دكتر علیرضا بهشتی (حوزه سیاسی) دكتر سید محمدعلی كفایی (حوزه اقتصادی) و دكتر قائمی طباطبایی به عنوان ناظر طرح آغاز شد كه پس از انجام مرحله Prctest، تعداد ۲۰۰۰ پرسشنامه آماده و در پنج استان تهران، اصفهان، سمنان، سیستان و بلوچستان و چهارمحال و بختیاری به اجرا گذاشته شد و در نهایت از میان پرسشنامه‌های تكمیل شده ۱۸۷۵ پرسشنامه مورد تایید قرار گرفت و جهت گذاری، استخراج و تحلیل، داده‌های آن اقدام و گزارش طرح برای كارفرما ارسال شد.

رییس جهاد دانشگاهی علوم پزشكی شهید بهشتی، چكیده‌ای از نتایج طرح در حوزه‌های سه گانه اجتماعی، سیاسی و اقتصادی را شامل افزایش تواناییها و آگاهیهای اجتماعی، ارتقای پایگاه و موقعیت اجتماعی و دستیابی به فرصتهای اجتماعی بهتر و مناسب تر، افزایش مشاركت اجتماعی و توانایی ایجاد نظم در زندگی، تمایل برای كسب شغل و درآمد، تمایل به داشتن دارایی شخصی، تمایل به داشتن فرصتهای شغلی برابر با مردان، شیوه تفكر مدرن، تغییر نسبت جنسیت، دگرگونی نگرشهای مربوط به اقتدار مردان بیان كرد و گفت: امروزه زنان بیشتر به موضوعات نرم افزاری به ویژه موضوعات فرهنگی و سیاسی فكر می‌كنند و نوعی جایگزینی و جابجایی نیروهای فرهنگی را در جامعه شاهد هستیم كه زنان برای تحقق این جابجایی، آموزش عالی را انتخاب كرده‌اند.وی افزود: افزایش تحصیلات زنان باعث به تاخیر افتادن ازدواج آنها می‌شود و به تبع آن باروری نیز كاهش می‌یابد، مادران فرصت بیشتری برای ورود به بازار كار پیدا كرده، شیوه انتخاب همسر به انتخاب آزاد تبدیل می‌گردد و نكته مهم اینكه زنان بدون توجه به تحصیلاتشان در برابر خواست مردان تسلیم می‌شوند.

همچنین مشاركت زنان (اظهارنظر، مشورت در امور مختلف مانند خرید)، توانایی زنان در كنترل درگیریهای خانوادگی، آگاهی از حقوق اجتماعی و شهروندی و گرایش به ارتباط با شبكه‌های اجتماعی با افزایش سطح تحصیلات زنان، افزایش می‌یابد.همچنین با افزایش تحصیلات زنان، دارایی‌های شخصی و به تبع آن درآمد نیز افزایش می‌یابد و این استقلال مالی می‌تواند به شكوفایی استعدادها و میزان مشاركت اجتماعی و اقتصادی آنها كمك كند. از دیگر آثار این پدیده افزایش تمایل به مهاجرت است كه می‌تواند نوعی تهدید قلمداد شود زیرا باعث از دست دادن افراد تحصیل كرده كه سرمایه های انسانی هستند ، خواهد شد. همچنین داده‌های تحقیق نشان داد كه با افزایش تحصیلات زنان به مقدار قابل توجهی به سلامت روانی زنان افزوده می‌شود كه این مساله، آرامش تمام افراد خانواده و در نتیجه افراد اجتماع را به دنبال خواهد داشت و رضایت شغلی زنان نیز از جمله مواردی است كه تحت تاثیر تحصیلات زنان است و این دو رابطه مستقیمی با هم دارند كه باعث افزایش كارایی فردی و اجتماعی می‌شود.

مشاركت خاص سیاسی زنان (جمع آوری رای برای كاندیداها، تعلق فكری به یك جناح خاص سیاسی) با افزایش تحصیلات افزایش می‌یابد و در مقابل، مشاركت عام سیاسی كاهش می‌یابد. همچنین افزایش تحصیلات باعث افزایش اعتماد اجتماعی زنان و میزان اعتقاد به دموكراسی نیز می شود كه این مسئله برای بهتر شدن برخی مسائل در جامعه یك فرصت قلمداد می‌شود.

هدایتی همچنین بیان داشت: از دیگر پیامدها، رابطه مستقیم و شدید بین تحصیلات و آگاهی سیاسی زنان می‌باشد كه این آگاهی سیاسی می‌تواند بر مسایل سیاسی جامعه از جمله افزایش سلامت انتخابات اثر بگذارد. نكته مهم و قابل ذكر این است كه هویت ملی زنان ربطی به تحصیلات زنان ندارد و ۹۸ درصد زنان دارای هویت ملی متوسط و بالا هستند، همچنین ۹۵ درصد زنان بدون توجه به تحصیلاتشان قانونگرا هستند. مضنا اعتقاد به هویت قومی و علاقه به سیاست از جمله متغیرهایی هستند كه ارتباط معناداری با تحصیلات نداشتند.

رییس جهاد دانشگاهی علوم پزشكی شهید بهشتی در ادامه با بیان اینكه راهكارهای ارائه شده را می‌توان در سه حوزه مورد بررسی و تقسیم بندی كرد، گفت: در حوزه اجتماعی، راهكارها شامل آموزش مدیران در رابطه با تغییر نگرش آنان نسبت به اشتغال زنان، اتخاذ تدابیر لازم جهت برخورداری زنان و مردان از آموزش عالی با توجه به قابلیت‌ها و تواناییهای آنان، تغییر قوانین و سیاستهای مربوط به زنان برای رفع موانع موجود در رابطه با مشاركت زنان در عرصه‌های مختلف، انجام آموزشهای لازم جهت بالا بردن اعتماد به نفس زنان و خودباوری آنها در راستای مشاركت سیاسی و اجتماعی، ایجاد امنیت شغلی و آزادی عقیده برای زنان، تقویت آموزشهای فنی و حرفه‌ای دوره متوسطه برای دختران، تقویت تشكلهای غیردولتی دختران جهت ارضای نیازهای روحی و روانی، استفاده از زنان تحصیل كرده در مواقع بحرانی در سطوح ملی، منطقه‌ای و ملی جهت مدیریت بحران است. وی درباره راهكارهای حوزه اقتصادی نیز گفت: زنان تحصیل كرده نیمی از سرمایه‌های توسعه یافته انسانی ما را تشكیل می‌دهند و راهكار سهمیه بندی برای پیشگیری از ورود زنان به دانشگاه راه حلی است كه مطلوبیت و امكان آن مورد تردید است. با ایجاد دانشگاه‌های مجازی (و یا بدون كنكور) هر اعمال فشاری كه بر تركیب پذیرفته شدگان وارد شود به راحتی خنثی می شود. همچنین برای افزایش نرخ مشاركت و اشتغال زنان باید ظرفیت سازی مناسبی صورت گیرد.وی با بیان اینكه برنامه ریزی آموزشی و توسعه رشته‌های مرتبط با فعالیت بانوان می‌تواند راهكار مناسبی برای مقابله با تبعات تحصیلات زنان باشد، تاكید بر جذب زنان در مسئولیت‌های آموزشی و پژوهشی علاوه بر امور اداری و دفتری و توجه به كارآفرینی در برنامه ریزی آموزشی، تقویت زمینه‌های اشتغال دانش آموختگان در مسئولیت‌های اجتماعی، فرهنگی، هنری،اقتصادی و سیاسی را از دیگر راهكارهای این حوزه بیان كرد.وی با اشاره به راهكارهای بخش سیاسی نیز به ایجاد زمینه‌های لازم جهت افزایش حضور زنان در مجلس شورای اسلامی، برگزاری كارگاه‌های آموزشی جهت آشنایی زنان با حقوق سیاسی و اجتماعی خویش، ایجاد تشكل‌هایی با مدیریت زنان جهت افزایش مشاركت سیاسی زنان، افزایش سهم زنان در رشته‌های مرتبط با علوم سیاسی و ایجاد سازمانهایی جهت جذب زنان به منظور توانمندسازی آنها در زمینه مسائل سیاسی اشاره كرد.

مجری طرح ملی پدیده افزایش قبولی دختران در كنكور سراسری، با بیان اینكه نیمی از جمعیت كشور را بانوان تشكیل می‌دهند و رسیدن به توسعه مطلوب و پایدار صرفا با یك نیمه میسر نخواهد شد گفت: امید است تا این مطالعه كه با رویكردی نوین و در سطح گسترده نظری و پیمایشی به بررسی علل و پیامدهای این پدیده در سطح ملی پرداخته و منتج به راهكارهای مختلف در حوزه‌های سه گانه گردیده است در مسیر سیاست گذاری و برنامه ریزی‌های كلان جامعه، مورد استفاده سازمان‌ها و نهادهای سیاست گذار و اجرایی به ویژه سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور قرار گیرد.گفتنی است، این طرح ملی به سفارش مركز امور بانوان و خانواده نهاد ریاست جمهوری و با حمایت سازمان مدیریت و برنامه ریزی كشور انجام شده است.